Quest 1 individuele opdracht, Trends shaping the future

Inleiding

Binnen deze individuele opdracht behorend bij quest 1 van LA4 schets ik een beeld van de maatschappelijke veranderingen, veranderingen binnen het onderwijs algemeen en het onderwijs van de opleiding Fysiotherapie. De opleiding Fysiotherapie vormt een onderdeel van de faculteit Gezondheidszorg, welke één van de faculteiten binnen Zuyd Hogeschool is en behoort tot het hoger beroepsonderwijs.

Maatschappelijke ontwikkelingen

Binnen de maatschappij vinden voortdurend ontwikkelingen plaats. Relevante ontwikkelingen betreffen technologie, internationalisering maar ook individualisering en flexibilisering van de arbeidsmarkt (Onderwijsraad, 2014b). Een veranderende arbeidsmarkt vraagt veerkracht en beweeglijkheid van de werknemer én de organisatie.

Er is sprake van een dynamische arbeidsmarkt. Werknemers veranderen regelmatig van baan. Dit vraagt andere vaardigheden. Werknemers dienen dan ook te beschikken over lerend en oplossend vermogen. Binnen die dynamische arbeidsmarkt vormen netwerken een belangrijk aspect. Daarbinnen verdient het kunnen samenwerken en communiceren aandacht (Onderwijsraad, 2014a).

Leren gericht op de toekomst

Drie soorten vaardigheden heeft de toekomstige werknemer nodig om in de veranderende maatschappij te kunnen functioneren.

-                denkvaardigheden om deel te nemen aan (kennis) samenleving, ict-geletterdheid, probleemoplossend vermogen, kritisch denken, creativiteit.

-                Sociale competenties, samenwerken, communicatie, sociale vaardigheden, culturele sensitiviteit.

-                Metacognitie, kennis van eigen cognitief functioneren en vaardigheid om eigen leren te kunnen sturen.

Binnen elke onderwijsniveau zijn deze vaardigheden van belang (Onderwijsraad, 2014a). De toekomst vraagt immers een professional, die een grotere flexibiliteit toont in een beroep dat dynamisch is en te maken krijgt met grotere complexiteit (Sluijsmans, 2013). Dit geldt zowel voor hoger als voor lager opgeleiden. Immers de routinematige taken verdwijnen ook binnen het productiewerk in de fabriek, waardoor dit werk complexer wordt.

Het gevolg van al deze veranderingen is dat het leerproces niet stopt bij het afronden van een opleiding. In het kader van leven lang leren blijven werknemers leren. Daartoe is zelfsturing nodig (Onderwijsraad, 2014a). Werknemers moeten hun kennis up-to-date houden en daarnaast kennis en vaardigheden in nieuwe contexten kunnen toepassen.

Het huidige kabinet treft maatregelen om ook ouderen te stimuleren om te blijven leren ook als ze al een baan hebben (http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2014/10/31/kabinet-grijpt-in-bij-leven-lang-leren.html). Hiermee wordt het blijven volgen van de veranderingen binnen hun eigen baan of het overstappen naar een andere baan gefaciliteerd.

De hierboven geschetste ontwikkelingen zijn te vertalen in een aantal trends:

-                nieuwe media, het betreft dan vooral het thema moderne communicatietechnologieën, waaronder de sociale media.

-                veranderende levenswijzen met als thema life long learning.

-                globalisering, grenzen vervagen, waarbij communicatie een belangrijke factor is.

Trend nieuwe media

Binnen de individuele opdracht van LA4 heb ik gekozen voor de trend nieuwe media. Gezien de toekomst van het onderwijs en de gezondheidszorg binnen de kenniseconomie is de rol van nieuwe media niet weg te denken uit de toekomstscenario’s. Sommige trends zijn met elkaar verbonden. Zoals het thema life long learning beïnvloed wordt door nieuwe media. En maakt communicatie als thema binnen globalisering gebruik van de nieuwe media.

Het onderwijs dient in te spelen op de ontwikkelingen binnen de samenleving. En dus ook maatregelen te treffen om voorbereid te zijn op de toekomst.

                                  

                                                  figuur 1: overgenomen uit http://www.kennisnet.nl/themas/21st-century-skills/

Om studenten voor te bereiden op de toekomstige digitale samenleving zijn een aantal competenties nodig, de 21st-century-skills. Binnen die skills spelen sociale media een rol. Ict-gerelateerde competenties staan centraal bij de verwerving van 21st-century skills. Daarnaast zijn de technologische ontwikkelingen een reden om een set van competenties te ontwikkelen die gerelateerd zijn aan het gebruik van ict (Voogt & Pareja Roblin, 2010).  

Binnen Zuyd Hogeschool is leven lang leren één van de pijlers waar het beleid op is gestoeld, naast onderwijs en onderzoek (Zuyd Hogeschool, 2013). Studenten worden voorbereid op leven lang leren. Binnen de opleiding Fysiotherapie krijgt het onderwijs studentgecentreerd en competentiegericht vorm (Opleiding Fysiotherapie, 2013). Studentgecentreerd betekent dat de student zelf verantwoordelijk is voor een deel van zijn leerproces. De student wordt geleerd zelf sturing te geven aan zijn huidig en toekomstig leerproces. Om vorm te geven aan dit leerproces moet de student toegang hebben tot informatie, kennis- en vaardigheidsbronnen. Sociale media zullen in de toekomst bij de kennisverwerving een belangrijke rol vervullen.

In de gezondheidszorg speelt technologie een steeds grotere rol. Binnen de visie van de opleiding Fysiotherapie Zuyd is technologie in de zorg een aandachtspunt. De student en toekomstige professional dient kennis te hebben van nieuwe zorgtechnologieën en kan deze inzetten ter ondersteuning van de zorg. Het betreft o.a. e-health, elektronische dossiers, domotica en robotica (Opleiding Fysiotherapie Zuyd, 2013).

Sinds begin 2014 is er een nieuw beroepsprofiel fysiotherapeut. Dit profiel houdt rekening met de maatschappelijke ontwikkelingen. Een sterk geïndividualiseerde samenleving houdt in dat in de gezondheidszorg sprake is van een toegenomen cliëntgerichtheid. De cliënt kan via moderne media veel informatie vinden over de mogelijkheden binnen de gezondheidszorg. De toekomstige professional dient hier op voorbereid te zijn; dit vraagt immers een andere benadering van de cliënt  (De Vries, Hagenaars, Kiers, & Schmidtt, 2014). Ook hierbij spelen de 21st-century-skills een rol.

Relatie trend 'nieuwe media’ en toekomstscenario onderwijs binnen de opleiding Fysiotherapie Zuyd

Overleg heeft plaatsgevonden met leden van de curriculumcommissie, die verantwoordelijk zijn voor de inhoud en de uitvoering van het curriculum. Tevens is een van de leden lid van de toetscommissie en de voorzitter van de curriculumcommissie is lid van de opleidingsoverleg, het orgaan dat de teamleider ondersteunt. In dit overleg is besproken welke trends binnen onze opleiding belangrijk zijn. Hier kwam naar voren dat met name nieuwe media een aandachtspunt vormen. Wil de student en toekomstige professional goed sturing kunnen geven aan zijn leerproces moet hij toegang hebben tot alle informatiebronnen. Internet speelt een belangrijke rol bij de informatievoorziening. De gebruiker heeft directe toegang tot vele verschillende diensten en producenten. Maar moet ten aanzien van kwaliteit en kwantiteit een juiste keuze kunnen maken (OECD, 2008). Ook sociale media vervullen een rol bij informatievoorziening. De student dient dan wel te beschikken over de juiste vaardigheden hoe hiermee om te gaan. Binnen het curriculum blijven vakinhoudelijke competenties belangrijk. Daarnaast moeten vakoverstijgende competenties als analytisch, reflectief en onderzoekend vermogen aanwezig zijn (Onderwijsraad, 2014b). Ict wordt op dit moment binnen de fysiotherapie te weinig ingezet. In toekomstscenario’s krijgt ict echter veel aandacht. Mogelijk dat onderdelen van het curriculum op afstand bij andere nationale en internationale opleidingen gevolgd kunnen worden. Ook kunnen studieonderdelen door studenten individueel gevolgd worden op tijdstippen waarop het de student uitkomt in een omgeving die hij zelf kiest; niet meer tijd- of plaatsgebonden werken. Zo bepaalt de student zelf zijn studiepad en het tijdsbestek dat hij hiervoor nodig heeft.

Tegentrend
Een nadeel van nieuwe media is volgens sommigen dat het directe fysieke onderlinge contact steeds meer beperkt wordt. Er wordt meer en sneller verbinding gemaakt via de digitale wereld dan via de fysieke wereld om ons heen. Binnen het beroep fysiotherapeut zullen praktische vaardigheden een rol blijven spelen die wel minder worden maar voorlopig niet helemaal verdwijnen (De Vries et al., 2014). Daardoor blijven ook het directe fysieke contact en de daarmee samenhangende vaardigheden en competenties in de toekomstscenario’s een aandachtspunt.  

Literatuurlijst

De Vries, C., Hagenaars, L., Kiers, H., & Schmitt, M. (2014). Beroepsprofiel Fysiotherapeut.

             Amersfoort: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie.

OECD. (2008). Vormgevende trends binnen het onderwijs. Parijs: Author.

Onderwijsraad. (2014a). Een eigentijds curriculum. Den Haag: Author.

Onderwijsraad. (2014b). Meer innovatieve professionals. Den Haag: Author.

Opleiding Fysiotherapie Zuyd. (2013). Keep on Moving: Missie en Visie opleiding Fysiotherapie Zuyd 2012-2017. Heerlen: Author. 

Sluijsmans, D. (2013). Verankerd in leren: Vijf bouwstenen voor professioneel beoordelen in het hoger beroepsonderwijs. Heerlen: Zuyd Hogeschool.

Voogt, J., & Pareja Roblin, N. (2010). 21 st Century Skills. Enschede: Universiteit Twente.
Zuyd Hogeschool. (2013). Strategie Zuyd 2013-2017). Heerlen: Author.